ความรู้สำหรับประชาชน :: หน่วยสารสนเทศมะเร็ง คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

การตรวจหามะเร็งและอาการ

มะเร็งสยบ เมื่อพบตั้งแต่แรก

วันที่ 20 เดือนมกราคม พ.ศ.2552

ถึงแม้ว่าโรคมะเร็งจะเป็นโรคที่ร้ายแรงและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ของโรคไม่ติดต่อในประเทศไทย แต่มะเร็งที่เป็นกันมากทั้งในเพศชายและเพศหญิง เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง มะเร็งปากมดลูก มะเร็งเต้านม และมะเร็งต่อมลูกหมาก ล้วนเป็นมะเร็งที่สามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ในระยะแรก ซึ่งสามารถรักษาให้หายได้ หากปฏิบัติตามแผนการตรวจค้นหามะเร็งตามช่วงอายุทั้งเพศชายและเพศหญิง

การตรวจค้นหามะเร็งระยะเริ่มแรก เป็นการตรวจร่างกายของบุคคลที่มีสุขภาพสมบูรณ์ที่ไม่มีอาการผิดปกติใด ๆ เพื่อค้นหามะเร็งตั้งแต่ระยะเพิ่งเริ่มก่อตัวซึ่งสามารถจะบำบัดรักษาให้หายได้ หลักการตรวจค้นหามะเร็งในระยะเริ่มแรกมีหลักการที่สำคัญ คือ การสอบถามประวัติโดยละเอียด การตรวจร่างกายโดยละเอียด และการตรวจทางห้องปฏิบัติการ/ ใช้เครื่องมือพิเศษ

          การสอบถามประวัติโดยละเอียด มีความสำคัญเพราะว่าประวัติต่าง ๆ อาจเป็นแนวทางเบื้องต้นที่ช่วยในการวินิจฉัยได้ การสอบถามประวัติส่วนตัวประกอบด้วย
          1. ประวัติการสูบบุหรี่ ผู้ที่สูบบุหรี่มาก ๆ เป็นระยะเวลานาน ๆ จะมีโอกาสเป็นมะเร็งปอดมากกว่าผู้ที่ไม่สูบบุหรี่
          2. ประวัติการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ เช่น การติดเชื้อไวรัส HPV หูดหงอนไก่ เป็นต้น
          3. ประวัติมะเร็งในครอบครัว มะเร็งส่วนใหญ่ไม่ใช่โรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม แต่มีมะเร็งบางชนิดที่สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ โดยเฉพาะการมีประวัติญาติใกล้ชิด เช่น บิดา มารดา พี่ น้อง เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง มะเร็งเต้านม มะเร็งต่อมลูกหมาก มะเร็งรังไข่ เป็นต้น
          4. ประวัติเกี่ยวกับอาการเจ็บป่วยต่าง ๆ เช่น เป็นตุ่ม ก้อน แผลที่เต้านม ผิวหนัง ริมฝีปาก กระพุ้ง
แก้มหรือที่ลิ้น ตกขาวมากหรือมีเลือดออกทางช่องคลอดผิดปกติ ท้องอืด เบื่ออาหาร ผอมลงมาก
เสียงแหบอยู่เรื่อย ๆ ไอเรื้อรัง ระบบการขับถ่ายอุจจาระปัสสาวะผิดไปจากปกติ เป็นต้น

มะเร็งที่สามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ในระยะแรก คือ มะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง มะเร็งปากมดลูก มะเร็งเต้านม มะเร็งต่อมลูกหมาก ซึ่งมีโปรแกรมการตรวจค้นหาตามช่วงอายุทั้งเพศชายและเพศหญิง ดังนี้

- ตรวจค้นหามะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง ด้วยการตรวจหาเลือดในอุจจาระทุกปี สำหรับผู้ที่มีประวัติญาติใกล้ชิด เช่น บิดา มารดา พี่ น้อง เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง หรือเคยเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรงในลำไส้ ควรรับการส่องกล้องตรวจลำไส้เป็นประจำทุก 1 - 10 ปี
- ตรวจค้นหามะเร็งต่อมลูกหมาก ด้วยการตรวจทางทวารหนักและเจาะเลือด เพื่อตรวจหาสารบ่งชี้มะเร็งต่อมลูกหมากในเลือดทุกปี สำหรับผู้ที่มีญาติใกล้ชิด เช่น บิดา พี่ชาย น้องชาย เป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ควรรับการตรวจเลือดเพื่อหาสารบ่งชี้ของมะเร็งต่อมลูกหมากทุกปี ตั้งแต่อายุ 40 ปีขึ้นไป

- ตรวจค้นหามะเร็งปากมดลูก ด้วยการตรวจแป๊ปสเมียร์ ทุก 1-3 ปี สำหรับผู้ที่เคยมีเพศสัมพันธ์
- ตรวจค้นหามะเร็งเต้านม ด้วยการตรวจเต้านมด้วยตนเองอย่างถูกวิธีเป็นประจำทุกเดือน

- ตรวจค้นหามะเร็งปากมดลูก ด้วยการตรวจแป๊ปสเมียร์ ทุก 1-3 ปี สำหรับผู้ที่เคยมีเพศสัมพันธ์
- ตรวจค้นหามะเร็งเต้านม ด้วยการตรวจเต้านมโดยแพทย์ทุกปี และควรตรวจเต้านมด้วยตนเองอย่างถูกวิธีเป็นประจำทุกเดือน

          - ตรวจค้นหามะเร็งปากมดลูก ด้วยการตรวจแป๊ปสเมียร์ ทุก 1–3 ปี สำหรับผู้ที่เคยมีเพศสัมพันธ์
          - ตรวจค้นหามะเร็งเต้านม ด้วยการตรวจเอกซเรย์เต้านม(แมมโมแกรม) ทุกปี สำหรับผู้ที่มีประวัติญาติใกล้ชิด เช่น มารดา พี่สาว น้องสาว เป็นมะเร็งเต้านม สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาตรวจแมมโมแกรมก่อนอายุ 40 ปี
          - ตรวจค้นหามะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง ด้วยการตรวจหาเลือดในอุจจาระทุกปี สำหรับผู้ที่มีประวัติญาติใกล้ชิดเช่น บิดา มารดา พี่ น้อง เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารตรง หรือเคยเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรงในลำไส้ ควรรับการส่องกล้องตรวจลำไส้เป็นประจำทุก 1- 10 ปี

หากปฏิบัติตามโปรแกรมการตรวจค้นหามะเร็งดังที่กล่าวแล้ว จะสามารถค้นพบมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง มะเร็งปากมดลูก มะเร็งเต้านม และมะเร็งต่อมลูกหมากได้ตั้งแต่ในระยะแรก ซึ่งจะสามารถรักษาให้หายได้